← Wszystkie artykuły

Historia Nieborowa i okolic

Majolika nieborowska — kolorowa tradycja

Historia manufaktury, która połączyła europejskie wzornictwo, lokalnych twórców i ambicję stworzenia polskiego rzemiosła artystycznego.

7 min czytania
Manufaktura majoliki artystycznej w Nieborowie
Zdjęcie: Tarkan18 · CC BY-SA 4.0

Nieborowska majolika jest jednym z najbardziej charakterystycznych zjawisk artystycznych związanych z miejscowością. Jej historia zaczęła się w zabudowaniach dawnego browaru, gdzie książę Michał Piotr Radziwiłł uruchomił Fabrykę Fajansów Artystycznych i Kafli Piecowych.

Rok 1881 i inicjatywa Michała Piotra Radziwiłła

Manufaktura powstała w 1881 roku. Jej kierownikiem został Stanisław Thiele, doświadczony ceramik związany wcześniej z francuskim Nevers. Zakład wykorzystywał lokalne zaplecze, zatrudniał miejscowych rzemieślników oraz artystów i uczniów środowiska warszawskiej szkoły Wojciecha Gersona.

Produkowano naczynia, przedmioty dekoracyjne i kafle piecowe. Charakterystyczna była bogata kolorystyka, swobodne malowanie i łączenie inspiracji włoskich, francuskich oraz niderlandzkich z tematami historycznymi i lokalnymi.

Czym właściwie jest majolika

Majolika to ceramika pokrywana nieprzezroczystą emalią cynową i zdobiona barwnymi farbami. Po wypaleniu dekoracja tworzy gładką, intensywnie kolorową powierzchnię. Technika pozwalała uzyskiwać zarówno drobne ornamenty roślinne, jak i rozbudowane sceny figuralne oraz pejzaże.

Wyroby nieborowskie sygnowano między innymi znakiem MPR — inicjałami Michała Piotra Radziwiłła pod książęcą mitrą — oraz znakami związanymi ze Stanisławem Thielem.

Sukces, zamknięcie i powroty

W 1884 roku w Hotelu Europejskim w Warszawie urządzono dużą wystawę wyrobów z Nieborowa. Katalog z 1885 roku obejmował blisko dwieście produktów. Mimo zainteresowania działalność pierwszej manufaktury nie trwała długo i zakład został zamknięty w 1897 roku.

W 1903 roku produkcję na krótko reaktywował rzeźbiarz i ceramik Stanisław Jagmin. Wprowadzał motywy celtyckie, starosłowiańskie i secesyjne. Kolejne odrodzenia działalności sprawiły, że tradycja majoliki nieborowskiej nie została całkowicie przerwana.

Tradycja współczesna

Współczesna manufaktura kontynuuje technikę majolikową, łącząc historyczne formy z nowymi zestawieniami kolorystycznymi. Każdy przedmiot wymaga ręcznej pracy: formowania, suszenia, szkliwienia, malowania i wypału. Drobne różnice między egzemplarzami są częścią wartości rzemieślniczej.

Wizyta w manufakturze i muzealnej ekspozycji pozwala zobaczyć, że lokalna tradycja nie jest wyłącznie pamiątką. Nadal może być źródłem współczesnego wzornictwa i żywego rzemiosła.

Źródła i dalsza lektura

Tekst opracowano redakcyjnie na podstawie wskazanych materiałów. Informacje praktyczne dotyczące zwiedzania należy zawsze sprawdzić na oficjalnych stronach instytucji.